Wandelschoenen worden onderverdeeld op basis van schachthoogte en het terrein waarvoor ze zijn gemaakt. Lage wandelschoenen zijn lichter en flexibeler, ideaal voor vlakke paden en dagwandelingen. Hoge wandelschoenen reiken tot boven de enkel en bieden extra stabiliteit op oneffen of steil terrein. Daarnaast bestaan er modellen met een stugge, diep geprofileerde zool voor bergpaden en modellen met een gladder profiel die meer comfort geven op verharde wegen. Het materiaal (synthetisch, leer of een combinatie) beïnvloedt gewicht, ademend vermogen en levensduur van de schoen.
Het type wandeling bepaalt welk model het meest geschikt is. Voor korte tochten over goede paden of in de stad volstaat een lichte, lage schoen met flexibele zool. Bij langere tochten in de bergen of over rotsachtig en modderig terrein biedt een hoge schoen met stevige zool meer steun en bescherming tegen verzwikking. Wandel je vaak in natte omgevingen, dan is een waterdichte wandelschoen een logische keuze om droge voeten te houden zonder aan ademendheid in te leveren.
De pasvorm is het belangrijkste keuzecriterium: de schoen moet voldoende ruimte bieden bij de tenen en de hiel stevig vasthouden om blaren te voorkomen. Daarnaast bepaalt het zoolprofiel de grip op uiteenlopende ondergronden, van grind tot natte rotsen. Gewicht en flexibiliteit wegen mee bij de keuze tussen een sportieve of een stevige, ondersteunende schoen. Voor kinderen gelden vaak vergelijkbare uitgangspunten als voor volwassenen, al is bij wandelschoenen kinderen extra aandacht voor groeiruimte en flexibiliteit gewenst. Zowel wandelschoenen dames als wandelschoenen heren zijn verkrijgbaar in de hier beschreven varianten.
Nee, wandelschoenen en trailrunschoenen zijn niet hetzelfde. Wandelschoenen zijn stevig en bieden veel steun voor stabiel, comfortabel lopen over langere afstanden. Trailrunschoenen zijn lichter en flexibeler, ontworpen voor snelheid en dynamische bewegingen op onverhard terrein.
Een goed zoolprofiel heeft diepe, duidelijk afgetekende blokjes die grip bieden op los en glad terrein. Hoe dieper het profiel, hoe beter de schoen grip houdt in modder, op grind of op natte rotsen. Voor wandelingen op verharde paden volstaat een minder diep, vlakker profiel, dat meer comfort geeft bij dagelijks gebruik.